آب شرب یک سال کشور از آسمان بارید اما کجا رفت؟

در همه ایام سال شاهد بارش‌های ۵میلیارد مترمکعبی در ۴۸ ساعت نیستیم، این رخداد نیز در سال آبی ۹۷‌ــ‌۹۶ تا امروز فقط یک بار در فاصله ششم تا هشتم بهمن ماه رخ داده است، ازاین‌رو بهتر است روی کنترل بهینه و مهار هرچه بیشتر این حجم از آب برنامه‌ریزی کنیم.

آب شرب یکسال کشور از آسمان بارید اما کجا رفت؟

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، میزان مصرف آب شرب در کشور سالانه چیزی در حدود 5 تا 6 میلیارد مترمکعب است. این نیاز که تقریباً 60 درصد از آن از ذخایر سدهای کشور و به‌عبارتی منابع سطحی تأمین می‌شود و حدود 40 درصد از آن از منابع زیرزمینی استحصال می‌شود، گاهی در فصول گرم سال با تنش در بخش تأمین مواجه است.

در فاصله روزهای ششم تا هشتم بهمن ماه سال جاری گسترش موج بارش‌ها، در اقصی نقاط کشور موجب بارش باران و برف شد. طبق گزارش رسمی شرکت مدیریت منابع آب ایران حجم بارش‌های 48ساعته به 5 میلیارد و 200 میلیون مترمکعب رسید؛ یعنی به‌میزان مصرف یک سال آب شرب کشور از آسمان باران و برف بارید.

شاید در ابتدا این تصور ایجاد شود که با بارش‌های 5 میلیارد مترمکعبی، دیگر نباید نگران تأمین آب شرب سال آینده کشور باشیم، اما این تصور اشتباه است. غالباً حدود 70 درصد بارش‌ها دوباره تبخیر می‌شوند و تنها حدود 30 درصد آنها باقی می‌ماند، از این 30 درصد بخشی با جریان یافتن در کوهپایه‌ها و دشت‌ها به آب‌های سطحی تبدیل شده و بخشی نیز با نفوذ در زمین به سفره‌های زیرزمینی می‌پیوندند.

بخشی که به‌صورت طبیعی در مسیر جریان یافتن خود به زمین نفوذ می‌کند کمک کننده احیای سفره‌های زیرزمینی است. بخشی که به‌روی زمین جریان می‌یابد اغلب به رودخانه‌های جاری کشور که طی سالیان دراز تبدیل به مسیرهای طبیعی عبور آب‌های جاری هر منطقه شده‌اند، می‌ریزد.

نکته‌ای که وجود دارد این است که ما در همه ایام سال شاهد بارش‌های 5 میلیارد مترمکعبی در 48 ساعت نیستیم، این رخداد نیز در سال آبی 97 ــ 96 تا امروز فقط یک بار در همین فاصله ششم تا هشتم بهمن ماه رخ داده است، ازاین‌رو بهتر است روی کنترل بهینه و مهار هرچه بیشتر این حجم از آب برنامه‌ریزی کنیم.

ما تنها می‌توانیم روی بخشی از بارش‌ها که در جریان طبیعی خود به رودخانه‌های کشور می‌رسند، برنامه‌ریزی داشته باشیم. مدیریت و برنامه‌ریزی روی بارش‌هایی که به منابع آب‌های سطحی کشور اضافه می‌شوند، از طریق سازه‌های آب‌بند که به اسم سد آنها را می‌شناسیم صورت می‌گیرد. سدهای کشور امروز مهمترین محل اتکای تأمین آب شرب هستند.

اما تمامی رودخانه‌های ایران به مخازن سدها ختم نمی‌شود و شاهد این هستیم که آب شیرینی که از آسمان نازل شده و بر پیکره رودخانه‌ها جریان می‌یابد، بعضاً بدون هیچ گونه استفاده‌ای از مرزهای خاکی و آبی کشور عبور می‌کند و سالانه میلیاردها مترمکعب آب بدون استفاده از مرزهای کشور خارج می‌شود، ازاین‌رو تنها بخشی از بارش‌هایی که در رودخانه‌ها جریان یافته در مخازن سدهای کشور برای تأمین مدیریت‌شده نیاز آبی در طول سال مهار می‌شود.

بخش کمی از بارش‌ها (نسبت به میزان بارش‌ها در مناطق غیرشهری) نیز در شهرها به‌صورت برف و یا باران صورت می‌گیرد که در بارش 48ساعته اخیر نیز شهرهای مختلفی با بارش برف و باران مواجه بوده‌اند. اما هیچ سیستم مجزایی برای جمع‌آوری آب باران و برف در شهرهای کشور وجود ندارد و تمامی این بارش‌ها به‌همراه آلایندگی‌هایی که در سطح شهر جذب می‌کنند به سیستم فاضلاب شهری ختم می‌شود و با هزینه قابل توجه تصفیه شده اما بخش کمی از این پساب تصفیه‌شده دوباره به مصرف می‌رسد و بخش زیادی از آن دوباره رهاسازی می‌شود.

کشور ایران کشوری است که حجم بارش‌های آن کمتر از یک‌سوم متوسط بارش‌های جهان است؛ بارش‌های آن سیکل منظمی نداشته و پراکندگی بارش‌ها بسیار زیاد است. ایران کشوری سیل‌خیز است که در طول سالها (مخصوصاً ماههای پایانی زمستان و ابتدایی بهار) منابع آبی ناشی از ذوب شدن برف‌ها و بروز باران‌های سیل‌آسا به جاری شدن حجم زیادی از آب در زمانی کوتاه منجر می‌شود که اگر سیستم‌های مهار آب‌های با دبی بالا را در نقاط مختلف کشور تعبیه نکنیم (سدهای بزرگ در برخی نقاط کشور و سیستم‌های آبخیزداری و آبخوان‌داری در برخی نقاط که باید متناسب با ظرفیت‌ها تعیین شوند)، هم شاهد خسارت‌های ناشی از بروز سیلاب‌ها در مناطق مسکونی خواهیم بود و هم حجم زیادی از آبی را که با حجم زیاد در بازه زمانی مثلاً 48ساعته باریده به‌راحتی از دست می‌دهیم.

انتهای پیام/*

واژه های کاربردی مرتبط
بیشتر بخوانید...
واژه های کاربردی مرتبط
پربیننده‌ترین اخبار اقتصادی
مهمترین اخبار اقتصادی
مهمترین اخبار تسنیم
پرواز خارجی
همراه اول
ایران مال
بانک ایران زمین
بانک سپه
بانک سرمایه