گزارش| موانعی که ادیب را در تشکیل دولت لبنان ناکام گذاشت

گزارش| موانعی که ادیب را در تشکیل دولت لبنان ناکام گذاشت

مصطفی ادیب پس از نزدیک به یک ماه سروصدا و چشم‌انداز برای تشکیل دولتی کارآمد با روندی آسان در لبنان موفق به عملی‌کردن وعده‌‌های خود نشد.

‎به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، درحالی که دولت حسان دیاب که به‌دنبال اعتراضات مردمی این کشور در اکتبر 2019 و استعفای دولت «سعد حریری»٬ در 21 ژانویه 2020 تشکیل شده بود و همچنان با چالش‌های اقتصادی و بحران کرونا در لبنان دست و پنجه نرم می‌کرد، انفجار مهیب بیروت در تاریخ 4 آگوست 2020 که ناشی از انفجار بیش از 2700 تن نیترات آمونیوم در یکی از انبارهای واقع در بندر بیروت بود، اوضاع بحرانی لبنان را بیش از پیش آشفته کرد. پیامدهای این حادثه فاجعه‌بار که جان بیش از 170 نفر از جمله برخی شخصیت‌های بارز لبنانی را گرفت و بیش از 6 هزار زخمی و چند صد هزار آواره به‌جای گذاشت، تنها منحصر به بخش اقتصادی و انسانی نبوده است و روند سیاسی لبنان را نیز به‌شدت متزلزل کرد.

درحالی که دولت لبنان تلاش داشت اوضاع را آرام کند و بر تلاش برای به حداقل رساندن تلفات و خسارت‌های انفجار بیروت و شیوه صحیح کمک‌رسانی به آسیب‌دیدگان متمرکز شود، اما اعضای کابینه اعلام کردند که قادر به مقابله با موج اتهامات و مشکلات انباشت‌شده به‌ویژه پس از این انفجار نیستند و یکی پس از دیگری استعفا کردند.

سرانجام حسان دیاب در تاریخ 10 آگوست 2020 یعنی کمتر از یک هفته بعد از انفجار بندر بیروت مجبور به استعفا شد و روند سیاسی در لبنان به نقطه صفر بازگشت.

پس از آن و به‌دنبال کش‌وقوس‌های فراوان و مطرح شدن گزینه‌های مختلف از جمله «سعد حریری» نخست‌وزیر اسبق و «نواف سلام» حقوقدان و دیپلمات و قاضی دادگاه لاهه برای نخست وزیری جدید لبنان سرانجام سعد حریری کنار فؤاد سنیوره و تمام سلام و نجیب میقاتی، نخست وزیران اسبق لبنان در بیانیه‌ای مشترک «مصطفی ادیب» سفیر لبنان در آلمان را به‌عنوان گزینه مأمور تشکیل دولت معرفی کردند.

در تاریخ 31 اگوست 2020 برابر با 10 شهریور 1399 «مصطفی ادیب» پس از رایزنی‌های پارلمانی با کسب اکثریت آرا مأمور تشکیل کابینه جدید لبنان شد.

نقش فرانسه در انتخاب ادیب

سپس «امانوئل ماکرون» رئیس جمهور فرانسه که طرحی تحت عنوان یک ابتکار برای نجات لبنان معرفی کرده بود و در واقع ادیب زیر چتر این کشور مأموریت تشکیل کابینه در لبنان را به‌عهده گرفت٬ یک مهلت دوهفته‌ای برای لبنانی‌ها تعیین کرد تا دولت خود را تشکیل دهند.

فضای انتخاب ادیب به‌عنوان نخست‌وزیر مکلف لبنان به‌گونه‌ای بود که به‌نظر می‌رسید روند تشکیل دولت در لبنان به‌عکس دوره‌های قبل بدون هیچ مانعی مسیر خود را طی خواهد کرد و حتی گفته می‌شد احزاب سیاسی درباره نحوه انتخاب پست‌های کلیدی نیز به توافق رسیده‌اند.

ادیب از ابتدا اقدام به انجام رایزنی‌ با احزاب سیاسی لبنان درباره تشکیل دولت کرد و نیروهای لبنانی به‌ویژه گروه‌‌های شیعه گمان نمی‌کردند که وی قصد تغییر ساختار دولتی لبنان و یا تعیین شروط خاص برای آن را داشته باشد. اما پس از اظهارات متناقض مصطفی ادیب در گفتگو با احزاب سیاسی لبنان مشخص شد که او عملاً قصد دارد برنامه‌های فرانسه را با هدایت مستقیم آمریکا و ابزار سعد حریری در لبنان اجرا کند.

کارشکنی‌های آمریکا در مسیر تشکیل دولت لبنان

پس از استعفای دولت حسان دیاب آمریکا کنار هم‌پیمانان منطقه‌ای خود از جمله عربستان و امارات تلاش زیادی برای تحقق هدف سنتی خود در لبنان یعنی کنار زدن حزب‌الله از صحنه سیاسی این کشور کرد اما پس از سخنان قاطع «سید حسن نصرالله» دبیرکل حزب‌الله لبنان مبنی بر اینکه امکان تشکیل دولت در لبنان بدون حضور حزب‌الله وجود ندارد، آمریکایی‌ها استراتژی خود را تغییر دادند.

در این مرحله مأموریت واشنگتن در لبنان به‌شکل غیرمستقیم به فرانسه سپرده شد و دو طرف با اجرای سیاست «چماق و هویج» و به‌زعم خود زیرکانه اقدام به اجرای سناریوهایی برای حذف مقاومت از عرصه سیاسی لبنان کردند.

بعد از انتخاب مصطفی ادیب برای تشکیل دولت در لبنان فرانسوی‌ها تأکید داشتند که دولت باید هرچه سریعتر تشکیل شود و لبنانی‌ها را به این منظور تحت فشار قرار دادند. پس از آن تحرکات ادیب و عدم تمایل وی به رایزنی‌های جدی با فراکسیون‌های پارلمانی و اصرار بر محرمانه بودن دیدارهایش با رئیس جمهور نشان داد که ساختار دولت و نحوه توزیع پست‌های وزارتی یک برنامه از پیش تعیین‌شده و گفتگو و دیدارهایی که با برخی طرف‌ها داشت نیز احتمالاً نمایشی بوده است.

این فرضیه زمانی تقویت می‌شود که دیدیم اصرار ادیب بر تشکیل دولتی کوچک و ادغام وزارتخانه‌ها و نیز بدون حضور احزاب سیاسی و در واقع تشکیل دولت تکنوکرات است که این خواسته همه سناریوهای دوره سعد حریری و مانورهای وی را یادآوری می‌کند.

کاملاً مشخص بود این تحرکات برای حذف حزب‌الله از دولت لبنان صورت می‌گیرد و بعد از اینکه میشل عون این ساختار را رد کرد٬ مصطفی ادیب با هدایت غربی‌ها، بر وزارت دارایی که همواره در اختیار گروه‌های شیعه بوده است متمرکز شد.

مصطفی ادیب اصرار داشت که قرار نیست وزارت دارایی همواره در اختیار شیعیان باشد و 14مارسی‌ها نیز تمام و کمال از وی حمایت کردند؛ اما «نبیه بری» رئیس پارلمان لبنان و کنار آن حزب‌الله و جنبش امل قاطعانه تأکید کردند که از حق خود در دولت کوتاه نخواهند آمد.

تکرار مانورهای سعد حریری

سپس سعد حریری اعلام کرد که با ادامه حضور شیعیان در وزارت دارایی لبنان موافق است اما گزینه تصدی این پست از میان شیعیان باید توسط مصطفی ادیب انتخاب شود. حریری به‌خوبی می‌دانست که این طرح مورد پذیرش حزب‌الله و جنبش امل قرار نمی‌گیرد.

در واقع حریری قصد داشت مانند سناریوهای دوره قبل توپ را در زمین حزب‌الله بیندازد و این حزب را مانع اصلی برای تشکیل دولت و خروج لبنان از این بحران سیاسی معرفی کند، علاوه بر آن مداخلات مستقیم حریری در روند تشکیل دولت ثابت کرد این فرضیه که مصطفی ادیب در واقع برنامه‌های غربی‌ها را با دستور گرفتن از حریری در لبنان اجرا می‌کند صحیح است.

گروه‌های غربگرای لبنانی به‌بهانه اینکه هدف از خارج کردن وزارت دارایی از اختیار شیعیان موفقیت ابتکار فرانسه در لبنان است، حزب‌الله و جنبش امل را متهم به مانع‌تراشی در برابر اصلاحات می‌کنند؛ درحالی که در این طرح به‌ هیچ ‌وجه به انتقال وزارت دارایی بین مذاهب مختلف اشاره نشده است. همچنین دو گروه شیعه در لبنان بارها تأکید کرده‌اند که به انجام اصلاحات در این کشور در هر قالبی پایبند هستند.

سرانجام امروز بعد از شکست رایزنی‌ها میان عون و ادیب برای ششمین بار متوالی دو طرف درباره روند و ساختار دولت جدید به نتیجه نرسیدند و ادیب بعد از اینکه متوجه شد نمی‌تواند مأموریتی را که آمریکا و فرانسه به وی سپرده بودند عملی کند استعفا داد.

میشل عون نیز بلافاصله اعلام کرد که استعفای وی را پذیرفته است و طبق قانون اساسی اقدامات مربوطه را انجام خواهد داد.

بنابراین لبنانی‌ها بار دیگر در روند سیاسی خود به نقطه صفر رسیدند و همان‌گونه که سالها تجربه تشکیل دولت در این کشور ثابت کرده، خروج از این بحران نیازمند روی کار آمدن یک شخصیت غیرجنجالی با توافق همه احزاب و تلاش برای رسیدن به ثبات ملی در راستای منافع مردم و کشور است، نه تسویه‌حساب‌ها و منفعت شخصی افراد و گروه‌ها.

انتهای پیام/+

ویترین
پربیننده‌ترین اخبار بین الملل
مهمترین اخبار بین الملل
مهمترین اخبار تسنیم
کارگزاری فارابی
hamrah aval
triboon