رخنه ۸ساله در "سازمان هواشناسی" چه حوادث مرگبار و پرهزینه‌ای را برای کشور رقم زده است؟!

رخنه 8ساله در "سازمان هواشناسی" چه حوادث مرگبار و پرهزینه‌ای را برای کشور رقم زده است؟!

در وقوع بسیاری از حوادث و سوانح مرگبار جاده‌ای و هوایی یا در تحمیل خسارات سنگین به کشاورزان کشورمان پای عدم صحت و دقت پیش‌بینی‌های سازمان هواشناسی درمیان است که نمونه بارز آن را در سقوط مرگبار هواپیمای ATR شاهد بودیم...

به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم؛ "پیش‌بینی‌های هواشناسی" نقش کلیدی و حیاتی در بسیاری از حوزه‌ها از جمله در حمل‌ونقل هوایی، جاده‌ای، دریایی و کشاورزی کشور دارد و در صورت صحت و دقت این پیش‌بینی‌ها و ارائه به‌موقع آنها، می‌توان از بروز بسیاری از حوادث، سوانح و خسارات جانی و مالی جلوگیری کرد.

اما در وقوع بسیاری از حوادث و سوانح مرگبار جاده‌ای و هوایی یا در تحمیل خسارات سنگین به کشاورزان کشور، پای عدم صحت و دقت پیش‌بینی‌های سازمان هواشناسی در میان است که نمونه بارز آن را در سقوط هواپیمای ATR شاهد بودیم که در آن حادثه تلخ و دلخراش، حدود 70 نفر از هموطنان جان خود را از دست دادند؛ پیش‌تر، جزئیات نقش مخرب سازمان هواشناسی در سقوط مرگبار هواپیمای ATR در قالب گزارشی با عنوان "آیا عدم‌ارسال گزارش سیگمت هواشناسی به خلبان باعث سقوط هواپیمای ATR شد + مستندات" منتشر شد.

طی سالیان اخیر نیز سازمان هواشناسی کشورمان، هوای خوش و آفتابی نداشته و برخی سوء‌مدیریت‌ها به‌ویژه در دوره وزارت "عباس آخوندی" در وزارت راه، روزهای بدی را برای سازمان هواشناسی رقم زده است و پیش‌بینی‌های این سازمان که می‌توانسته است نقش کلیدی در جلوگیری از بروز برخی سوانح، سیل‌ها، تصادفات و... داشته باشد، بخشی از آن توأم با صحت، دقت و ارائه به‌موقع نبوده است.

متأسفانه با وجود اینکه همه اذعان دارند که ریاست سازمان حساس و بسیار تخصصی مانند سازمان هواشناسی باید به فردی کاملاً متخصص و بر اساس شایستگی‌های فردی و به‌دور از نگاه‌های سیاسی سپرده شود اما طی این سال‌ها، شاهد مواضع و اظهارات عجیب و قابل تأمل سیاسی ریاست این سازمان و مدیران ارشد آن بودیم که حتی در برخی موارد، انتتشار فیلم‌هایی از اظهارات این افراد، ابهامات متعددی را درخصوص شایستگی و صلاحیت آنها ایجاد کرده است.

بر همین اساس، "استاد حسین اردکانی" پدر علم هواشناسی کشورمان که بیش از 60 سال در حوزه هواشناسی، سابقه کار مدیریتی، تدریس و فعالیت شبانه‌روزی دارد با مشاهده اتفاقات ناگوار این سال‌ها در بدنه مدیریت ارشد سازمان هواشناسی، آمادگی خود را برای مناظره با مدیران سازمان هواشناسی کشور اعلام کرد اما با گذشت بیش از 14 روز از اعلام عمومی برای مناظره، مدیران سازمان هواشناسی حاضر به حضور در این مناظره و دفاع از عملکرد خود در این سازمان و پاسخ به اشکالات متعدد در پیش‌بینی‌های هواشناسی سالیان اخیر نشدند!

در پی عدم اجابت مدیران سازمان هواشناسی برای حضور در این مناظره، با هدف بررسی مشکلات و چالش‌های سازمان هواشناسی و ارائه راهکارهایی برای بهبود وضعیت فعلی این سازمان، نشستی را با حضور استاد حسین اردکانی؛ پدر علم هواشناسی کشور, دکتر محمدتقی زمانیان از اساتید برجسته هواشناسی کشور و عضو سابق کمیته مشترک علمی وابسته به برنامه و تغییر اقلیم جهان و مهندس "بهرام صناعی" رئیس اسبق سازمان هواشناسی ترتیب دادیم که در ادامه, مشروح بخش نخست این گفت‌وگو تقدیم مخاطبان ارجمند تسنیم شده است:

تسنیم: متأسفانه طی 8 سال اخیر، شاهد اتفاقات بسیار تلخی در مجموعه سازمان هواشناسی کشور و وضعیت نگران‌کننده صحت و دقت پیش‌بینی‌های هواشناسی کشور بوده‌ایم؛ در عین حال در اتفاقات تلخی مانند سقوط هواپیمای ATR در منطقه دناکوه در بهمن 96 شاهد قصور و نقش سازمان هواشناسی در آن حادثه دلخراش بودیم که منجر به مرگ حدود 70 نفر از هموطنان شد؛ از سوی دیگر طی این سالها در بسیاری از حوادث جاده‌ای نیز پای پیش‌بینی‌های غیردقیق و ناصحیح هواشناسی کشور در میان بوده است؛ حال سؤال افکار عمومی و کارشناسان این حوزه این است که چرا و چطور سوءمدیریت در بدنه مدیران ارشد این سازمان، باعث این اتفاقات شده است و چرا تا امروز و با گذشت حدود 5 ماه از آغاز به کار دولت جدید، همچنان شاهد ادامه این روند پرهزینه و خسارت‌بار در سازمان هواشناسی کشور هستیم؟

استاد اردکانی: پیش از هر چیز باید عرض کنم که بسیار مشتاق بودم به‌دنبال انتشار دعوتنامه مناظره اینجانب, عزیزان مسئول در سازمان هواشناسی کشور هم در این جلسه حضور پیدا می‌کردند تا چالش‌های سازمان را با هم بررسی کنیم اما متأسفانه با وجود گذشت 2 هفته از انتشار عمومی دعوت به مناظره، پاسخی از مدیران سازمان دریافت نشد و متأسفانه آن‌ها حاضر به شرکت در مناظره نشدند.

 در رابطه با ریشه‌یابی سوء عملکرد سازمان موضوعات زیادی وجود دارد که می‌خواهم آن‌ها را مطرح کنم؛ نخستین موضوع این است که نقشه راهی که سازمان برای رسیدن به اهداف خود ترسیم کرده است، صحیح نیست و منجر به بدتر شدن شرایط شده است؛ به‌شخصه معتقدم که این نقشه‌راه باید تغییر کند و هدف‌گذاری‌های سازمان هواشناسی بازبینی شود.

سازمان هواشناسی کشور , بحران های محیط زیست ,

تحول بزرگی باید در سازمان هواشناسی ایجاد شود؛ کسانی که واقعاً دلسوز کشور هستند, به تعالی جایگاه علم هواشناسی کشور فکر می‌کنند و تخصص کافی را دارند، بمانند و سازمان باید از این افراد استفاده کند.

اما متأسفانه در زمان حاضر از بودجه‌ای که در اختیار سازمان هواشناسی قرار گرفته است, تنها یک‌سوم آن در جای صحیح مصرف می‌شود که دلیل آن سوء‌مدیریتی است که در 8 سال اخیر در سازمان رخنه کرده است.

بخشی از این سوء‌مدیریت در به‌کارگیری از تخصص افراد است؛ توانمندی علمی افرادی که در بدنه سازمان هواشناسی کار می‌کنند، بسیار بالاست و بیشتر افراد دارای مدارج بالای علمی از مراکز معتبر هستند اما متأسفانه شاهد هستیم که از افرادی که دارای مدارک فوق‌لیسانس یا دکتری هستند, در حد یک اپراتور ساده استفاده می‌شود! بودجه زیادی صرف می‌شود و تخصص کافی نیز وجود دارد اما مدیریت درستی در این سازمان طی سالیان اخیر وجود نداشته است که بتواند استفاده صحیحی از بودجه و بدنه کارشناسی این سازمان داشته باشد.

به‌عنوان کسی که 64 سال سابقه مدیریتی و تدریس در زمینه هواشناسی کشورمان را دارم, معتقدم سازمان هواشناسی جایگاه بسیار بالایی دارد و در گذشته که قرار بود این سازمان با سازمان هواپیمایی کشوری ادغام شود، بنده حداقل 7 جلسه در مجلس از سازمان هواشناسی برای جلوگیری از ادغام دفاع کردم و تلاش کردم که این سازمان علمی و تحقیقاتی در یک سازمان عملیاتی (سازمان هواپیمایی) ادغام نشود؛ در زمان دولت احمدی‌نژاد هم بحث ادغام سازمان هواشناسی با محیط زیست مطرح شد که باز هم تلاش‌های همه کسانی که ارزش واقعی این سازمان را می‌دانستند مانع از این اتفاق شد.

معتقدم که جایگاه سازمان هواشناسی باید خیلی بالاتر از چیزی که الآن در آن قرار دارد، باشد؛ پیشنهادهایی را نیز برای اصلاح رویه سازمان هواشناسی به‌کمک "دکتر زمانیان" تدوین کردیم اما متأسفانه تیم مدیریتی مستقر در سازمان طی این سال‌ها به این پیشنهادات، هیچ توجهی نداشتند؛ در زمان حاضر قصور زیادی را در سازمان هواشناسی می‌بینم و قلباً خواستار این هستم که این روند اصلاح شود, روند کنونی سازمان هواشناسی بسیار به‌ضرر کشور است و بودجه صرف‌شده برای سازمان هدفمند خرج نمی‌شود که منجر به اتفاقات تلخی در کشورمان شده است.

تسنیم: طی این سال‌ها شاهد اتفاقات زیادی در حوزه سوانح هوایی، دریایی، جاده‌ای، لطمه به محصولات کشاورزی و... بوده‌ایم؛ پیش‌بینی‌های غیردقیق یا ناصحیح هواشناسی در این موضوعات چه‌میزان مؤثر بوده است؟

سازمان هواشناسی کشور , بحران های محیط زیست ,

استاد اردکانی: بنده در سازمان هواپیمایی کشوری هم مشغول به تدریس هستم و اطلاع دارم که در 10 سال گذشته بیش از 1000 پرواز در فرودگاه‌های کشور پس از نزدیک شدن به فرودگاه مقصد، نتوانسته است فرود بیاید که دلیل آن عدم توانایی سازمان هواشناسی در پیش‌بینی دید خلبان بوده است البته لازم به ذکر است که سازمان هواپیمایی کشوری نیز در این مورد بی‌تقصیر نیست؛ در نتیجه این ضعف‌ها, هواپیما بارها در اطراف فرودگاه مقصد شروع به دور زدن می‌کند اما نهایتاً موفق به فرود نمی‌شود و مجدداً به مبدأ بازمی‌گردد! که این اتفاق خسارات مالی و تهدید امنیت مسافران را به‌دنبال دارد.

در حادثه سقوط هواپیما ATR در زاگرس، اطلاعات نادرست هواشناسی نیز دخیل بوده است و این حادثه نیاز به بررسی مجدد دارد؛ در مناطق کوهستانی، نقش سازمان هواشناسی بسیار مهم است و سازمان باید قبل از پرواز هشدارهای لازم را به خلبان می‌داد؛ اگر هواشناسی اطلاعات درستی درباره یخبندان و تلاطم‌های جوی در منطقه کوهستانی به خلبان ارائه می‌داد، ممکن بود از وقوع این حادثه مرگبار و بسیار تلخ، جلوگیری می‌شد.

مناطق کوهستانی باید بررسی و مدل‌سازی شود؛ 2 سال پیش برای وزیر محترم راه و شهرسازی نامه‌ای نوشتم و برای مدل‌سازی در مناطق کوهستانی هشدار دادم و وزیر نیز نامه را به رئیس سازمان هواشناسی ارجاع داد اما رئیس سازمان هواشناسی در این زمینه اقدامی نکرد! در سال 1397 برف سنگینی در تهران بارید که باعث تعطیل شدن فرودگاه امام خمینی و تعطیل شدن صدها پرواز شد که نتیجه آن عصبانیت و کلافگی مردم و تحمیل خسارات زیاد به کشور شد؛ این اتفاق در حالی افتاد که وقوع این برف از یک هفته قبل قابل پیش‌بینی بود.

سازمان هواشناسی کشور , بحران های محیط زیست ,

 نقش سازمان هواشناسی در پروازها بسیار مهم است؛ به‌عنوان مثال در فرودگاه امام، 400 متر دید داریم و پیش‌بینی‌ها باید به‌قدری دقیق باشد که خلبان بتواند با 450 متر دید، هواپیما را بنشاند و از اطلاعاتی که دریافت می‌کند، اطمینان کامل داشته باشد؛ متأسفانه در 8 سال گذشته به نقش تعیین‌کننده هواشناسی در موضوع هوانوردی توجهی نشده است.

مورد دیگر، نقش سازمان هواشناسی در پیش‌بینی حوادث جاده‌ای است؛ پیش‌بینی‌های سازمان هواشناسی در ایجاد مه یا باد و بوران ناگهانی می‌تواند در کاهش آمار تصادفات جاده‌ای به‌ویژه در جاده‌های سطح کشور، بسیار تعیین‌کننده باشد؛ تمام پیش‌بینی‌ها در جاده‌های ما باید توسط سازمان هواشناسی انجام شود و در هر خطری که در جاده‌ها ایجاد می‌شود اعم از یخبندان‌های شدید, برف شدید و... پای سازمان هواشناسی نیز در میان است.

نقش پیش‌بینی‌های سازمان در جلوگیری از خسارات کشاورزی نیز بسیار حائز اهمیت است؛ در سرمای سخت سال‌های 1386، 1395 و 1396 یخبندان شدید در کشور سبب نابودی محصولات کشاورزی و تحمیل خسارات فراوان به کشاورزان شد؛ این اتفاق در حالی رخ داد که امکان پیش‌بینی موج سرما امکان‌پذیر بود و اگر پیش‌بینی‌ها به‌درستی انجام و هشدار داده می‌شد, از تحمیل آن خسارت‌های هنگفت به اقتصاد کشور و کشاورزان زحمت‌کش جلوگیری می‌شد.

دلیل این مشکلات در پیش‌بینی رخدادها, بی‌دقتی و مدیریت ضعیف در مجموعه سازمان هواشناسی است؛ ما در زمان حاضر بهترین اطلاعات و داده‌ها را از سراسر جهان در اختیار داریم اما از این داده‌‌ها به‌درستی استفاده نمی‌کنیم و تحلیلی درستی از داده‌ها نداریم.

در مورد سیل کرمان نیز یکی از کارشناسان خانم در هواشناسی استان از یک هفته قبل اعلام هشدار قرمز کرده بود و به مردم و سازمان هواشناسی هشدار داده بود اما سازمان هواشناسی به‌جای توجه به این هشدارها, این خانم متخصص را توبیخ کرد! و هشدار قرمز را 48 ساعت قبل از وقوع حادثه اعلام کرد که از این طریق، خسارات زیادی به مردم عزیز استان کرمان وارد شد؛ در سیل سال 1398 نیز امکان جلوگیری از سیل با پیش‌بینی به‌موقع و در نظر گرفتن تمهیدات لازم ممکن بود.

تسنیم: در حوادث مختلفی که عدم پیش‌بینی صحیح سازمان هواشناسی باعث وارد شدن خسارات به کشاورزان و سایر بخش‌ها شده است, مسئولان سازمان هواشناسی دلیل این اتفاقات را عدم تجهیز سازمان به تجهیزات روز دنیا عنوان کرده‌اند؛ چنین بهانه‌ای تا چه‌حد در پیش‌بینی‌ها نقش دارد؟

استاد اردکانی: طبیعتاً تجهیزات در انجام پیش‌بینی‌ها، بی‌تأثیر نیستند اما نمی‌توان تمام کاستی‌ها را گردن تجهیزات انداخت! متأسفانه مسئولان ما یاد گرفته‌اند که تمامی تقصیرها را گردن تجهیزات بیندازند در حالی که این پیش‌بینی‌های هواشناسی با استفاده از همین داده‌های موجود و بدون نیاز به تجهیزات خاص نیز امکان‌پذیر است.

بنده به‌کمک همین داده‌ها و بدون استفاده از تجهیزات به‌طور مداوم شرایط جوی را پیش‌بینی و رصد می‌کنم؛ سؤال این است؛ سازمان هواشناسی با این کادر جوان و بودجه کلانی که در اختیار دارد، چگونه نمی‌تواند این پیش‌بینی‌ها را به‌صورت صحیح انجام دهد؟!

سازمان هواشناسی کشور , بحران های محیط زیست ,

این تحلیل‌ها نیاز به تجهیزات خاصی ندارد و فقط مدیریت و تخصص لازم است تا همه این اشکالات در مجموعه سازمان هواشناسی رفع شود؛ اگر ما مدیر دلسوز و متخصص داشته باشیم، جایگاه اصلی سازمان هواشناسی در کشور مشخص می‌شود و از تحمیل خسارات به کشور جلوگیری خواهد شد.

تسنیم: طی سالیان گذشته، هیچ اقدامی در راستای برخورد یا اصلاح رویه‌های ناصحیح در سازمان هواشناسی کشوری صورت نگرفته است و هرساله شاهد تکرار این اشتباهات و سوء‌مدیریت‌ها بوده‌ایم؛ با توجه به مواردی که به آنها اشاره شد، آیا مرجعی بالادستی برای احصای این اشتباهات و رویه‌های غلط و خطرساز در مجموعه وزارت راه و ارائه گزارش به مسئولان بالادستی سازمان هواشناسی وجود داشته است؟

مهندس صناعی: جایگاه قانونی برای نظارت بر عملکرد سازمان هواشناسی در قوانین کشور پیش‌بینی شده است و"شورای‌عالی هواشناسی کشور" متشکل از چند وزارتخانه، مسئول انجام این کار هستند اما مشکل اینجاست که این مهم تنها در قانون آمده است و عملاً در 40 سال گذشته و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، این شورا یک بار هم تشکیل جلسه نداده است!

نهاد نظارتی دیگر هم سازمان بازرسی کل کشور است که بر اساس گزارشاتی که از تخلفات دریافت می‌کند، گاهی به این موضوعات ورود می‌کند اما این رسیدگی‌ها، جزئی و تنها برای تهیه گزارش برای وزرا و مقامات بالاتر است؛ متأسفانه این خلأ نظارتی در کشور و در سازمان هواشناسی وجود دارد و علی‌رغم پیش‌بینی نهاد ناظر بر عملکرد سازمان هواشناسی, اقدامی در این جهت صورت نگرفته است.

متأسفانه در گزارش سوانح به مقامات بالاتر و نظارت بر عملکرد سازمان هواشناسی ضعف داریم؛ به‌عنوان مثال در "تصادف زنجیره‌ای بهبهان" که عدم پیش‌بینی و هشدار سازمان هواشناسی در این موضوع نقش داشت, جایگاه ناظری برای بررسی زوایای مختلف حادثه و معرفی مسئولان مقصر در این حادثه وجود نداشت و از سازمان هواشناسی بازخواست نشد! در این حادثه، ایجاد "مه" در منطقه حادثه به‌راحتی قابل پیش‌بینی بود و اگر هشدارها داده می‌شد و صرفاً جاده برای چند ساعت بسته می‌شد, جلوی بروز این فاجعه جاده‌ای گرفته می‌شد.

سازمان هواشناسی کشور , بحران های محیط زیست ,

هدف از  تشکیل سازمان‌های هواشناسی در دنیا کمک به ایمنی حمل‌ونقل هوایی، زمینی و دریایی است اما در زمان حاضر این وظایف در سازمان هواشناسی کشور ما به‌درستی انجام نمی‌شود؛ طی سالیان اخیر کیفیت خدمات در سازمان‌های هواشناسی در جهان همواره با پیشرفت همراه بوده است و پیش‌بینی‌ها به‌طور مداوم دقیق‌تر شده‌اند اما در کشور ما این روند نسبت به 40 سال گذشته هیچ روند مثبتی نداشته و حتی کیفیت خدمات هواشناسی کاهش  داشته است.

در زمان مدیریت بنده در سازمان هواشناسی به‌دنبال افزایش خدمات بودیم و حتی در گردنه‌های برف‌گیر و خطرساز کشور، سامانه جامعی به‌کمک راهداری در قالب 80 ایستگاه در گردنه‌های پرخطر ایجاد کردیم؛ اطلاعات از این ایستگاه‌ها به‌صورت آن‌لاین به مرکز هواشناسی مخابره می‌شد و وضعیت دید, بخبندان, بارش و... اندازه‌گیری و لحظه به لحظه گزارش می‌شد؛ متأسفانه از سال 1392 و شروع مدیریت جدید سازمان به‌جای اینکه این خدمات و تعداد این ایستگاه‌ها افزایش پیدا کند, تعداد زیادی از این ایستگاه‌ها تعطیل و غیرقابل استفاده شده است.

سازمان هواشناسی باید پاسخگو باشد که؛ چرا این ایستگاه‌ها تعطیل شده است؟ چرا از رادار هواشناسی به‌درستی استفاده نمی‌شود؟ چرا از اطلاعات به‌درستی استفاده نمی‌شود و چرا این امکانات توسعه پیدا نکرده است؟ یک سایت هواشناسی در سال، هزینه زیادی برای نگهداری دارد و عدم استفاده از آن‌ها سبب هدررفت سرمایه کشور می‌شود.

پایان بخش نخست... .

انتهای پیام/+

نشست چالش‌های و قصورهای صنعت هواشناسی کشور
نشست چالش‌های و قصورهای صنعت هواشناسی کشور
نشست چالش‌های و قصورهای صنعت هواشناسی کشور
نشست چالش‌های و قصورهای صنعت هواشناسی کشور
نشست چالش‌های و قصورهای صنعت هواشناسی کشور
نشست چالش‌های و قصورهای صنعت هواشناسی کشور
نشست چالش‌های و قصورهای صنعت هواشناسی کشور
نشست چالش‌های و قصورهای صنعت هواشناسی کشور
واژه های کاربردی مرتبط
تبلیغات
کتاب تسنیم - جنگ شناختی
واژه های کاربردی مرتبط
پربیننده‌ترین اخبار اجتماعی
اخبار روز اجتماعی
مهمترین اخبار
فلای تو دی
همراه اول
رازی
بانی مد
میهن
طبیعت
بیمه ملت
الی گشت
opark
مادیران
ایران پرس
triboon
کرونا
بلیط هواپیما
بانک کارآفرین